Cảm nhận của học viên Trâm sau cuộc trò chuyện cùng du khách Đức tại Bến Ninh Kiều
Có những cuộc trò chuyện bắt đầu bằng những câu hỏi rất quen thuộc:
Thời tiết hôm nay thế nào?
Bạn thấy món ăn Việt Nam ra sao?
Bạn đã tham quan những đâu?
Nhưng rồi, khi con người thực sự lắng nghe nhau, câu chuyện có thể đi xa hơn rất nhiều.
Từ những điều gần gũi của cuộc sống đến cách mỗi nền văn hóa nhìn về thời gian, gia đình, hạnh phúc và quê hương.
Với Trâm, cuộc gặp gỡ cùng du khách Đức tại Bến Ninh Kiều đã trở thành một trải nghiệm như thế.
Không chỉ là cơ hội để sử dụng tiếng Đức trong một tình huống thực tế, cuộc trò chuyện còn giúp Trâm nhận ra rằng: phía sau mỗi ngôn ngữ là một cách nhìn thế giới, và phía sau những khác biệt về văn hóa vẫn có rất nhiều điều khiến con người có thể tìm thấy sự đồng cảm.
Có những cuộc trò chuyện nhỏ… nhưng lại mở ra một thế giới rất lớn.
KHI CUỘC TRÒ CHUYỆN KHÔNG CÒN DỪNG Ở “THỜI TIẾT – MÓN ĂN – ĐỊA ĐIỂM”
Những cuộc gặp gỡ giữa người bản địa và du khách thường bắt đầu bằng các chủ đề khá quen thuộc.
Thời tiết.
Ẩm thực.
Địa điểm tham quan.
Những ấn tượng đầu tiên về Việt Nam.
Cuộc trò chuyện của Trâm cùng những vị khách Đức tại Bến Ninh Kiều cũng bắt đầu từ những điều gần gũi như vậy.
Nhưng điều khiến trải nghiệm này trở nên đặc biệt là câu chuyện đã không dừng lại ở những chủ đề mang tính xã giao.
Theo chia sẻ của Trâm, cuộc trao đổi dần đi sâu hơn vào những trải nghiệm của con người, cách chúng ta sống trong cộng đồng và cách những khác biệt văn hóa ảnh hưởng đến suy nghĩ của mỗi người.
Từ một cuộc trò chuyện với du khách, buổi gặp gỡ dần trở thành một cuộc trao đổi giữa hai góc nhìn, hai nền văn hóa và những con người đang thực sự muốn hiểu nhau.
Đó cũng là lúc việc học tiếng Đức thực tế mang một ý nghĩa khác.
Không chỉ là nói đúng một câu.
Mà là dùng ngôn ngữ để truyền tải suy nghĩ của chính mình.
VIỆT NAM VÀ ĐỨC – KHI SỰ KHÁC BIỆT TRỞ THÀNH CHỦ ĐỀ ĐỂ HIỂU NHAU
Một trong những nội dung được nhắc đến trong cảm nhận của Trâm là cách nhìn về thời gian.
Trong cuộc trò chuyện, hai bên chia sẻ những góc nhìn khác nhau về nhịp sống và cách con người tổ chức thời gian.
Theo cảm nhận được Trâm ghi lại, phía Đức được nhắc đến với sự đúng giờ, tính chính xác và xu hướng lên kế hoạch cẩn thận. Cuộc trò chuyện cũng đề cập đến áp lực đôi khi đi cùng mong muốn mọi thứ phải được chuẩn bị thật hoàn chỉnh.
Ở chiều ngược lại, Trâm chia sẻ góc nhìn của mình về cách thời gian trong đời sống Việt Nam đôi khi linh hoạt hơn và chịu ảnh hưởng nhiều bởi những mối quan hệ giữa người với người trong từng hoàn cảnh cụ thể.
Không nhất thiết phải đặt hai cách sống lên bàn cân để xác định bên nào tốt hơn.
Điều đáng giá nằm ở việc nhìn thấy sự khác biệt và hiểu vì sao người khác lại suy nghĩ, hành động như vậy.
Bởi học một ngôn ngữ không chỉ là biết người Đức nói câu gì.
Hiểu văn hóa còn giúp người học từng bước hiểu vì sao họ giao tiếp và ứng xử theo một cách nhất định.
MỘT CÂU HỎI KHIẾN CUỘC TRÒ CHUYỆN TRỞ NÊN ĐẶC BIỆT
Giữa những chia sẻ về cuộc sống và văn hóa, Trâm ghi lại một câu hỏi khiến mình đặc biệt ấn tượng.
Có thể diễn đạt nội dung câu hỏi ấy như sau:
“Điều gì khiến con người ở đây hạnh phúc dù sự giàu có về vật chất đôi khi ít hơn?”
Đó không còn là một câu hỏi dành cho một cuộc trò chuyện du lịch thông thường.
Nó mở ra một chủ đề lớn hơn:
Hạnh phúc đến từ đâu?
Trong phần cảm nhận, Trâm cố gắng giải thích rằng niềm vui đôi khi được tìm thấy trong sự gắn kết của gia đình và những điều bình dị của cuộc sống, chẳng hạn một bữa ăn đơn giản bên đường.
Câu trả lời ấy không đại diện cho tất cả người Việt Nam.
Nhưng nó thể hiện góc nhìn của Trâm trong chính cuộc trò chuyện của mình.
Và đó cũng là điều khiến trải nghiệm trở nên có ý nghĩa.
Người học không còn chỉ cố gắng tìm một câu tiếng Đức “đúng”.
Em đang cố gắng dùng tiếng Đức để diễn đạt một suy nghĩ về cuộc sống và văn hóa của quê hương mình.
HỌC NGOẠI NGỮ ĐỂ HIỂU THẾ GIỚI – VÀ ĐỂ KỂ VỀ QUÊ HƯƠNG MÌNH
Khi bắt đầu học tiếng Đức, chúng ta thường nghĩ về nước Đức trước tiên.
Muốn biết người Đức sống thế nào.
Học tập và làm việc ra sao.
Họ ăn gì.
Họ giao tiếp như thế nào.
Nhưng khi thực sự có cơ hội trò chuyện với người Đức, người học sẽ nhận ra một điều thú vị:
Người đối diện cũng muốn biết về Việt Nam.
Lúc ấy, vai trò thay đổi.
Người học không chỉ là người đặt câu hỏi.
Mà còn trở thành người trả lời.
Không chỉ tìm hiểu về văn hóa Đức.
Mà còn cần biết cách kể về văn hóa Việt Nam bằng tiếng Đức.
Và khi câu chuyện đi sâu hơn, người học thậm chí phải tìm cách diễn đạt những khái niệm không dễ nói như gia đình, hạnh phúc, quan niệm sống hay mối quan hệ giữa con người với cộng đồng.
Đây chính là lúc ngoại ngữ vượt khỏi phạm vi của một môn học.
Nó trở thành công cụ để hai thế giới gặp nhau.
TỪ “NÓI ĐÚNG” ĐẾN “NÓI ĐIỀU MÌNH THỰC SỰ MUỐN NÓI”
Ở giai đoạn đầu của việc học ngoại ngữ, người học thường tập trung rất nhiều vào sự chính xác.
Câu này chia động từ đúng chưa?
Danh từ này dùng der, die hay das?
Mình phát âm có sai không?
Những điều đó rất cần thiết.
Nhưng mục tiêu xa hơn của ngôn ngữ vẫn là giao tiếp và truyền đạt suy nghĩ.
Cuộc trò chuyện của Trâm cho thấy một bước chuyển rất thú vị.
Từ những chủ đề đơn giản như du lịch và ẩm thực, em đã có cơ hội tham gia vào một cuộc trao đổi sâu hơn về cách sống, thời gian, gia đình và hạnh phúc.
Khi đó, thử thách không chỉ còn là:
“Mình có nói đúng tiếng Đức không?”
Mà trở thành:
“Mình có thể dùng vốn tiếng Đức hiện tại để giúp người đối diện hiểu điều mình đang nghĩ không?”
Đó là một cấp độ giao tiếp khác.
Và cũng là lý do việc luyện nói trong những tình huống thực tế có thể mang đến những trải nghiệm mà một bài tập được chuẩn bị sẵn khó tái hiện hoàn toàn.
QUÊ HƯƠNG VÀ KHOẢNG CÁCH – MỘT ĐIỂM CHẠM GIỮA NHỮNG CON NGƯỜI
Trong cảm nhận của Trâm còn có một chi tiết rất đẹp: câu chuyện về quê hương và khoảng cách.
Khi trò chuyện với những người đang ở cách quê nhà hàng nghìn kilomet, khái niệm “quê hương” bỗng trở nên gần gũi theo một cách khác.
Theo những gì Trâm ghi lại, em nhìn thấy ở người đối diện nỗi nhớ quê, nhưng đồng thời cũng cảm nhận được năng lượng và sự hứng thú khi khám phá một nơi xa lạ.
Ở chiều ngược lại, Trâm nhận ra tình cảm dành cho chính quê hương của mình dường như càng rõ hơn khi có cơ hội kể về nó với một người đến từ nơi khác.
Đó là một nghịch lý rất đẹp của giao lưu văn hóa:
Đôi khi phải gặp một người đến từ rất xa, chúng ta mới có cơ hội nhìn lại nơi mình thuộc về bằng một ánh mắt khác.
KHÔNG PHẢI MỌI KHÁC BIỆT ĐỀU TẠO RA KHOẢNG CÁCH
Việt Nam và Đức khác nhau ở rất nhiều phương diện.
Ngôn ngữ khác.
Văn hóa khác.
Nhịp sống khác.
Cách giao tiếp và những trải nghiệm xã hội cũng có thể khác.
Nhưng khi cuộc trò chuyện đi sâu hơn, những khác biệt ấy không nhất thiết khiến con người xa nhau.
Ngược lại, chúng trở thành lý do để đặt thêm một câu hỏi.
Để lắng nghe thêm một câu trả lời.
Để hiểu rằng cách sống của mình không phải là cách duy nhất.
Và quan trọng hơn, để nhận ra phía sau những khác biệt về quốc tịch hay văn hóa, con người vẫn có thể cùng quan tâm đến những điều rất giống nhau:
Gia đình.
Hạnh phúc.
Quê hương.
Tương lai.
Và mong muốn được người khác thấu hiểu.
HỌC TIẾNG ĐỨC KHÔNG CHỈ ĐỂ NÓI VỚI NGƯỜI ĐỨC
Có lẽ đây là một trong những điều đáng giá nhất từ trải nghiệm của Trâm.
Nếu chỉ nhìn tiếng Đức như một môn học, mục tiêu có thể là hoàn thành một cấp độ hoặc vượt qua một kỳ thi.
Nhưng khi sử dụng ngôn ngữ trong đời sống thực tế, người học bắt đầu nhìn thấy một mục tiêu lớn hơn.
Ngôn ngữ giúp con người kết nối.
Đối với những bạn có định hướng Du học nghề Đức, khả năng này càng có ý nghĩa.
Bởi khi đặt chân đến một đất nước mới, các em không chỉ cần biết cách hỏi đường hay giao tiếp trong công việc.
Các em còn cần từng bước hiểu những con người mình sẽ học tập, làm việc và sống cùng.
Và đồng thời, các em cũng mang theo một phần Việt Nam trong chính cách mình giao tiếp, ứng xử và kể về quê hương.
MỘT BUỔI GIAO LƯU CÓ THỂ DẠY ĐIỀU GÌ MÀ GIÁO TRÌNH KHÔNG CÓ?
Giáo trình có thể dạy người học cách hỏi:
“Bạn đến từ đâu?”
Nhưng giáo trình khó dự đoán người đối diện sẽ kể gì về quê hương của họ.
Bài học có thể cung cấp từ vựng về gia đình.
Nhưng cảm giác khi một người thật sự chia sẻ về nỗi nhớ nhà lại là một trải nghiệm khác.
Người học có thể học hàng chục từ liên quan đến văn hóa.
Nhưng chỉ khi trò chuyện với một người đến từ nền văn hóa khác, những khái niệm ấy mới thực sự có hình hài.
Đó là giá trị của những cơ hội giao lưu văn hóa Việt – Đức.
Không thay thế lớp học.
Không thay thế giáo viên.
Nhưng bổ sung cho quá trình học một điều rất quan trọng:
Bối cảnh thật, con người thật và cảm xúc thật.
TỪ BẾN NINH KIỀU, MỘT CÁNH CỬA NHỎ ĐƯỢC MỞ RA
Cuộc gặp gỡ rồi cũng kết thúc.
Nhưng trong cảm nhận của Trâm, khoảnh khắc ấy không giống như một sự khép lại.
Nó giống như một cánh cửa vừa được mở ra.
Một cánh cửa để nhìn thấy nước Đức không chỉ qua sách vở.
Một cánh cửa để một vị khách Đức hiểu thêm về Việt Nam qua lời kể của một người trẻ Việt Nam.
Và một cánh cửa để chính người học nhận ra tiếng Đức có thể đưa mình đến những cuộc trò chuyện sâu sắc hơn rất nhiều so với những gì từng tưởng tượng.
Không cần phải đặt chân đến Đức mới bắt đầu hiểu về con người Đức.
Cũng không cần một sự kiện thật lớn mới tạo nên một trải nghiệm đáng nhớ.
Đôi khi tất cả bắt đầu từ một cuộc gặp gỡ rất bình thường bên dòng sông ở Bến Ninh Kiều.
CÓ NHỮNG CUỘC TRÒ CHUYỆN NHỎ… NHƯNG MỞ RA MỘT THẾ GIỚI LỚN
Một câu hỏi về thời tiết có thể dẫn đến câu chuyện về văn hóa.
Một câu chuyện về thời gian có thể dẫn đến cách mỗi xã hội nhìn về cuộc sống.
Một câu hỏi về Việt Nam có thể mở ra những suy nghĩ về gia đình và hạnh phúc.
Và một cuộc gặp gỡ giữa những con người đến từ hai quốc gia khác nhau có thể kết thúc bằng một cảm giác rất giống nhau:
Chúng ta khác nhau nhiều hơn mình từng nghĩ – nhưng cũng giống nhau nhiều hơn mình từng tưởng.
Đó có lẽ là điều đẹp nhất trong câu chuyện của Trâm tại Bến Ninh Kiều.
Không chỉ là một lần luyện nói tiếng Đức.
Không chỉ là một lần gặp du khách nước ngoài.
Mà là cơ hội để ngôn ngữ thực hiện đúng vai trò đẹp nhất của nó:
Giúp con người hiểu nhau hơn.
Và từ một cuộc trò chuyện nhỏ bên dòng sông Cần Thơ, một thế giới rộng lớn hơn đã được mở ra.
KNP EDU – Khởi đầu từ Việt Nam, vươn ra thế giới.
