Có một câu hỏi mà gần như học sinh nào cũng từng được hỏi:
“Sau này con muốn làm gì?”
Khi còn nhỏ, câu trả lời có thể rất nhanh.
Bác sĩ.
Giáo viên.
Kỹ sư.
Đầu bếp.
Phi công.
Nhưng càng đến gần tuổi trưởng thành, câu hỏi ấy lại càng khó trả lời.
Bởi lúc này, “tương lai” không còn là một nghề nghiệp được viết trong bài tập làm văn.
Nó bắt đầu trở thành những lựa chọn thật.
Học ngành gì?
Học ở đâu?
Đi làm hay tiếp tục học?
Ở Việt Nam hay tìm kiếm cơ hội tại một quốc gia khác?
Và giữa rất nhiều lựa chọn, không ít bạn trẻ cảm thấy mình phải nhanh chóng tìm được một câu trả lời hoàn hảo.
Nhưng thực tế, tương lai hiếm khi được quyết định chỉ trong một ngày.
Nó được hình thành từ rất nhiều lựa chọn nhỏ mà chúng ta bắt đầu thực hiện từ hôm nay.
KHÔNG BIẾT CHÍNH XÁC TƯƠNG LAI Ở TUỔI 18 KHÔNG PHẢI LÀ ĐIỀU BẤT THƯỜNG
Có người đã biết rất rõ mình muốn học ngành gì ngay từ những năm THPT.
Nhưng cũng có người đến khi tốt nghiệp vẫn còn phân vân.
Điều đó không có nghĩa bạn đang chậm hơn người khác.
Bởi lựa chọn nghề nghiệp không đơn giản là chọn một cái tên trong danh sách ngành học.
Bạn còn cần thời gian để hiểu:
Mình thích điều gì?
Mình có thế mạnh ở đâu?
Môi trường làm việc nào phù hợp với mình?
Mình muốn cuộc sống trong tương lai như thế nào?
Và đôi khi, câu trả lời chỉ xuất hiện sau khi chúng ta đã thực sự trải nghiệm.
Vì vậy, thay vì quá áp lực với câu hỏi:
“10 năm nữa mình sẽ trở thành ai?”
hãy bắt đầu bằng câu hỏi gần hơn:
“Trong một năm tới, mình muốn bản thân tiến bộ thêm điều gì?”
Đó là một cách thực tế hơn để bắt đầu định hướng tương lai.
ĐỪNG CHỜ ĐẾN KHI “BIẾT MÌNH MUỐN GÌ” MỚI BẮT ĐẦU
Đây là một điều khá thú vị.
Nhiều người nghĩ rằng:
Biết mục tiêu → bắt đầu hành động.
Nhưng đôi khi quá trình lại diễn ra ngược lại:
Bắt đầu trải nghiệm → hiểu bản thân → dần tìm thấy mục tiêu.
Bạn học thử một ngoại ngữ và nhận ra mình thích giao tiếp.
Bạn tham gia một hoạt động tập thể và nhận ra mình có khả năng tổ chức.
Bạn trải nghiệm một công việc và nhận ra môi trường đó không phù hợp.
Bạn tìm hiểu một nghề và phát hiện thực tế hoàn toàn khác với tưởng tượng.
Ngay cả việc nhận ra:
“Đây không phải điều mình muốn.”
cũng là một kết quả có giá trị.
Bởi mỗi trải nghiệm giúp phạm vi lựa chọn của bạn rõ ràng hơn.
TƯƠNG LAI ĐƯỢC TẠO NÊN TỪ NHỮNG THỨ RẤT NHỎ
Nói đến chuẩn bị tương lai, chúng ta thường nghĩ đến những quyết định lớn:
Chọn trường.
Chọn ngành.
Chọn nghề.
Du học.
Đi làm.
Nhưng trước những quyết định lớn ấy lại là rất nhiều thói quen nhỏ.
Hôm nay bạn dành 30 phút học ngoại ngữ.
Ngày mai bạn thử đứng lên trình bày trước mọi người.
Một ngày khác bạn học cách tự sắp xếp lịch của mình.
Bạn tập đúng giờ.
Tập hoàn thành công việc đã nhận.
Tập giao tiếp với người lạ.
Tập tự giải quyết một vấn đề thay vì ngay lập tức nhờ người khác.
Những điều ấy không tạo ra kết quả ngay lập tức.
Nhưng sau một thời gian, chúng trở thành:
Ngoại ngữ.
Kỹ năng.
Sự tự tin.
Tính kỷ luật.
Khả năng thích nghi.
Và đó lại chính là những thứ bạn có thể mang theo dù sau này lựa chọn con đường nào.
NẾU CHƯA BIẾT CHỌN NGHỀ GÌ, HÃY BẮT ĐẦU BẰNG VIỆC HIỂU CHÍNH MÌNH
Thay vì mở danh sách hàng chục ngành nghề rồi cố tìm một nghề “tốt nhất”, hãy bắt đầu từ bản thân.
Bạn thích làm việc với con người hay máy móc?
Bạn thích môi trường ổn định hay nhiều thay đổi?
Bạn thích công việc cần giao tiếp thường xuyên hay tập trung chuyên môn?
Bạn có thể làm việc theo quy trình tốt không?
Bạn thích thực hành hay nghiên cứu lý thuyết?
Bạn mong muốn môi trường làm việc tương lai như thế nào?
Không có câu trả lời nào giống nhau cho tất cả mọi người.
Và cũng vì thế, không có một con đường duy nhất phù hợp với tất cả học sinh sau THPT.
NGOẠI NGỮ LÀ MỘT KHOẢN CHUẨN BỊ CÓ THỂ BẮT ĐẦU SỚM
Bạn có thể chưa biết mình sẽ làm nghề gì.
Nhưng nếu có ý định học tập hoặc làm việc trong môi trường quốc tế, ngoại ngữ là một trong những năng lực có thể chuẩn bị từ sớm.
Ví dụ, với những bạn quan tâm đến Đức, học tiếng Đức có thể bắt đầu từ những điều rất cơ bản.
Guten Morgen! – Chào buổi sáng.
Ich heiße… – Tôi tên là…
Ich komme aus Vietnam. – Tôi đến từ Việt Nam.
Những câu đầu tiên chưa quyết định bạn có sang Đức hay không.
Nhưng chúng giúp bạn thử một ngôn ngữ mới và từng bước tìm hiểu môi trường mà ngôn ngữ đó được sử dụng.
Điều quan trọng là đừng học ngoại ngữ chỉ với suy nghĩ:
“Cần một tấm chứng chỉ.”
Nếu ngoại ngữ có thể trở thành công cụ cho việc học tập và nghề nghiệp sau này, hãy rèn cả khả năng nghe – nói – giao tiếp – phản xạ và sử dụng trong tình huống thực tế.
KỸ NĂNG CŨNG LÀ MỘT PHẦN CỦA HÀNH TRANG TƯƠNG LAI
Điểm số có giá trị trong những bối cảnh nhất định.
Bằng cấp cũng có vai trò của bằng cấp.
Nhưng khi bước dần vào môi trường học tập và nghề nghiệp, người trẻ còn cần nhiều năng lực khác.
Khả năng giao tiếp.
Làm việc nhóm.
Quản lý thời gian.
Tự học.
Giải quyết vấn đề.
Chịu trách nhiệm.
Khả năng thích nghi.
Và đặc biệt là không ngại học điều mới.
Những kỹ năng này không cần chờ đến khi tốt nghiệp mới bắt đầu.
Bạn hoàn toàn có thể luyện chúng từ chính cuộc sống hằng ngày.
NẾU MUỐN ĐI XA, HÃY TẬP TỰ LẬP TỪ NHỮNG VIỆC GẦN NHẤT
Một bạn trẻ có mục tiêu học tập hoặc làm việc xa nhà không chỉ cần chuẩn bị kiến thức.
Khả năng tự lập cũng rất quan trọng.
Tự thức dậy đúng giờ.
Tự quản lý tiền cá nhân.
Tự sắp xếp lịch học.
Biết nấu một vài món cơ bản.
Biết giải quyết giấy tờ cá nhân.
Biết tìm kiếm thông tin.
Biết hỏi khi không hiểu.
Biết chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.
Đừng đợi:
“Khi nào đi xa rồi em sẽ học.”
Nếu tương lai bạn muốn trở thành một người độc lập, hãy bắt đầu sống có trách nhiệm hơn với chính mình ngay từ hôm nay.
DU HỌC NGHỀ ĐỨC CŨNG CHỈ LÀ MỘT TRONG NHIỀU LỰA CHỌN
Với một số bạn trẻ, quá trình tìm hiểu tương lai có thể dẫn đến đại học.
Với người khác là cao đẳng, học nghề hoặc đi làm.
Và với những bạn quan tâm đến Đức, Du học nghề Đức có thể là một lựa chọn để tìm hiểu.
Nhưng điều quan trọng là không lựa chọn chỉ vì:
“Bạn em đi.”
“Nghe nói được nhận trợ cấp.”
“Thấy nhiều người đang chọn.”
Hay đơn giản:
“Em muốn sang Đức.”
Trước một lựa chọn dài hạn, hãy tìm hiểu cả nghề nghiệp, cách đào tạo, yêu cầu tiếng Đức, môi trường sống và khả năng thích nghi của bản thân.
Một lựa chọn có ý nghĩa hơn khi bạn hiểu mình đang chọn điều gì.
ĐỪNG SO SÁNH CHƯƠNG 1 CỦA MÌNH VỚI CHƯƠNG 5 CỦA NGƯỜI KHÁC
Sau THPT, mỗi người bắt đầu di chuyển với một tốc độ khác nhau.
Có người 18 tuổi đã xác định rất rõ mục tiêu.
Có người 20 tuổi mới tìm thấy ngành phù hợp.
Có người thử một hướng rồi thay đổi.
Có người mất thêm thời gian để học ngoại ngữ.
Có người cần thời gian để chuẩn bị tài chính.
Nếu cứ nhìn vào người khác, bạn rất dễ cảm thấy:
“Mình đang chậm.”
Nhưng điều quan trọng hơn tốc độ là:
Bạn có đang tiến về một hướng phù hợp với mình hay không?
Không cần phải chạy nhanh chỉ vì người khác đang chạy.
1 NĂM NỮA, BẠN MUỐN MÌNH KHÁC HÔM NAY Ở ĐIỂM NÀO?
Thử tưởng tượng một năm nữa.
Bạn có thể vẫn chưa biết chính xác 10 năm sau mình sẽ làm nghề gì.
Nhưng bạn hoàn toàn có thể:
Giao tiếp được thêm một ngoại ngữ.
Tự tin hơn khi nói chuyện với người lạ.
Biết quản lý thời gian.
Hiểu thêm về một vài nghề.
Có thêm trải nghiệm.
Biết rõ hơn mình thích và không thích điều gì.
Tự lập hơn.
Và có một kế hoạch rõ hơn cho bước tiếp theo.
Nếu đạt được những điều ấy, một năm đó hoàn toàn không hề lãng phí.
TƯƠNG LAI KHÔNG ĐƯỢC QUYẾT ĐỊNH TRONG MỘT NGÀY
Không có một buổi sáng nào bạn thức dậy và mọi câu hỏi về tương lai bỗng có câu trả lời.
Tương lai được hình thành từng chút một.
Từ một buổi học.
Một cuốn sách.
Một kỹ năng.
Một ngoại ngữ.
Một lần thử.
Một lần thất bại.
Một trải nghiệm mới.
Và rất nhiều lựa chọn nhỏ.
Vì vậy, nếu hôm nay bạn vẫn chưa biết chính xác mình sẽ đi đâu, đừng quá vội vàng.
Bạn không cần nhìn thấy toàn bộ con đường để bắt đầu bước đi.
Hãy bắt đầu bằng một điều nhỏ mà phiên bản của bạn trong tương lai có thể cần.
Học thêm một kỹ năng.
Bắt đầu một ngoại ngữ.
Tìm hiểu một nghề.
Tham gia một trải nghiệm mới.
Hoặc đơn giản là nghiêm túc đặt câu hỏi:
“Mình muốn trở thành phiên bản như thế nào trong vài năm tới?”
Tương lai không được quyết định trong một ngày.
Nhưng một ngày hoàn toàn có thể là lúc bạn quyết định bắt đầu.
KNP EDU – Khởi đầu từ Việt Nam, vươn ra thế giới.
