Rời khỏi gia đình để học tập, làm việc hay bắt đầu cuộc sống tại một thành phố, một quốc gia mới là cột mốc lớn đối với nhiều người trẻ.
Trước khi đi, chúng ta thường nghĩ đến những điều rất cụ thể:
Mang theo bao nhiêu quần áo?
Chi phí sinh hoạt thế nào?
Ở đâu?
Đi lại ra sao?
Cần chuẩn bị giấy tờ gì?
Nhưng khi thực sự bắt đầu cuộc sống xa nhà, nhiều người mới nhận ra thử thách không chỉ nằm ở chuyện tự nấu một bữa cơm hay tự giặt quần áo.
Sống xa nhà còn là học cách tự đưa ra quyết định, quản lý cuộc sống, giao tiếp với những người khác mình, đối diện với những ngày không thuận lợi và biết cách đứng dậy sau mỗi khó khăn.
Đặc biệt với những bạn chuẩn bị học tập hoặc làm việc ở nước ngoài, khả năng thích nghi còn chịu ảnh hưởng bởi rào cản ngôn ngữ và sự khác biệt văn hóa.
Vậy trước khi bắt đầu hành trình ấy, người trẻ cần chuẩn bị những kỹ năng sống xa nhà nào?
1. TỰ LẬP KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ PHẢI TỰ LÀM MỌI THỨ
Khi nhắc đến sống xa nhà, “tự lập” gần như luôn là từ đầu tiên được nhắc đến.
Nhưng tự lập đôi khi bị hiểu sai thành:
“Chuyện gì cũng phải tự mình giải quyết.”
Thực tế, một người có khả năng tự lập không phải là người không bao giờ cần sự giúp đỡ.
Đó là người biết mình có trách nhiệm với cuộc sống của mình.
Khi gặp vấn đề, họ chủ động tìm hiểu.
Khi không biết, họ hỏi.
Khi cần hỗ trợ, họ biết tìm đúng người.
Và sau mỗi lần được giúp đỡ, họ cố gắng học cách xử lý tốt hơn nếu tình huống tương tự xảy ra lần nữa.
Tự lập vì thế không phải là từ chối mọi sự giúp đỡ.
Tự lập là khả năng chủ động chịu trách nhiệm với những lựa chọn và vấn đề của chính mình.
Trang bị kỹ năng sống là một phần quan trọng trong quá trình chuẩn bị cho người trẻ trước khi bước vào môi trường sống mới.
2. KỸ NĂNG QUẢN LÝ THỜI GIAN – KHI KHÔNG CÒN AI NHẮC BẠN MỖI NGÀY
Ở nhà, đôi khi chúng ta quen với những lời nhắc rất nhỏ:
“Dậy đi học.”
“Ăn cơm đi.”
“Đừng thức khuya.”
“Mai có việc nhớ chuẩn bị.”
Nhưng khi sống xa gia đình, những lời nhắc ấy có thể không còn.
Bạn phải tự biết hôm nay cần làm gì, ngày mai có lịch gì và công việc nào cần hoàn thành trước.
Đặc biệt với những bạn vừa học vừa thực hành nghề, khả năng quản lý thời gian càng quan trọng.
Một lịch trình hợp lý cần cân bằng giữa:
- Học tập và công việc;
- Tự học ngoại ngữ;
- Ăn uống và nghỉ ngơi;
- Việc cá nhân;
- Giao tiếp xã hội;
- Thời gian dành cho bản thân.
Quản lý thời gian không phải cố gắng nhét thật nhiều việc vào một ngày.
Đó là biết việc gì quan trọng, việc gì cần ưu tiên và khi nào cơ thể cần được nghỉ ngơi.
3. KỸ NĂNG QUẢN LÝ TIỀN – BÀI HỌC RẤT THỰC TẾ KHI SỐNG XA NHÀ
Khi còn sống cùng gia đình, không phải ai cũng có cơ hội tự quản lý toàn bộ chi phí sinh hoạt.
Nhưng sống xa nhà thì khác.
Tiền nhà, thực phẩm, đi lại, điện thoại, đồ dùng cá nhân, học tập và những khoản phát sinh đều cần được tính toán.
Một trong những kỹ năng nên tập từ sớm là chia thu nhập hoặc khoản tiền sinh hoạt thành các nhóm:
Chi phí bắt buộc → Chi phí sinh hoạt → Khoản dự phòng → Chi tiêu cá nhân.
Điều quan trọng không phải là không được mua thứ mình thích.
Mà là biết mình có thể chi bao nhiêu mà không ảnh hưởng đến những khoản cần thiết phía trước.
Một khoản dự phòng nhỏ cũng rất quan trọng.
Bởi cuộc sống luôn có những chi phí không nằm trong kế hoạch.
Kiếm được tiền là một kỹ năng. Biết quản lý số tiền mình có cũng là một kỹ năng.
4. KỸ NĂNG GIAO TIẾP – ĐẶC BIỆT KHI CÓ RÀO CẢN NGÔN NGỮ
Với những bạn sống ở nước ngoài, một trong những khó khăn đầu tiên có thể là rào cản ngôn ngữ.
Có những lúc bạn nghe không kịp.
Không hiểu một từ.
Không biết diễn đạt chính xác điều mình muốn nói.
Hoặc hiểu được phần lớn câu chuyện nhưng vẫn không chắc mình đã hiểu đúng ý người đối diện.
Trong những tình huống như vậy, điều nguy hiểm đôi khi không phải là “không hiểu”.
Mà là “không hiểu nhưng vẫn giả vờ hiểu.”
Hãy tập những phản xạ đơn giản:
“Bạn có thể nói chậm hơn được không?”
“Bạn có thể nhắc lại giúp tôi không?”
“Ý của bạn có phải là…?”
“Tôi chưa hiểu phần này.”
Đặt câu hỏi không chứng minh rằng bạn yếu.
Ngược lại, trong nhiều tình huống học tập và công việc, hỏi lại để xác nhận thông tin còn giúp hạn chế hiểu nhầm.
Đó cũng là lý do việc học ngoại ngữ không nên chỉ dừng ở ngữ pháp và chứng chỉ.
Ngôn ngữ cần được sử dụng.
Thực hành giao tiếp giúp người học từng bước làm quen với việc sử dụng ngoại ngữ trong những tình huống tự nhiên.
5. KỸ NĂNG THÍCH NGHI VỚI KHÁC BIỆT VĂN HÓA
Không phải điều gì khác với thói quen của mình cũng là sai.
Đây là một trong những bài học quan trọng khi bước vào môi trường mới.
Mỗi quốc gia, vùng miền, tổ chức hay thậm chí mỗi gia đình đều có cách giao tiếp và những nguyên tắc khác nhau.
Khi sống ở nước ngoài, sự khác biệt ấy có thể thể hiện qua cách nói chuyện, giờ giấc, môi trường làm việc, cách phản hồi, thói quen sinh hoạt hay quan niệm về không gian cá nhân.
Phản ứng đầu tiên của chúng ta đôi khi là:
“Sao họ lại làm như vậy?”
Nhưng thay vì vội vàng đánh giá, hãy thử chuyển câu hỏi thành:
“Vì sao ở đây mọi người lại làm như vậy?”
Chỉ thay đổi một câu hỏi, góc nhìn đã khác.
Thích nghi văn hóa không có nghĩa là phải từ bỏ bản sắc của mình.
Đó là khả năng hiểu sự khác biệt, tôn trọng những nguyên tắc của môi trường mình đang sống và tìm cách hòa nhập phù hợp.
6. KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ – ĐỪNG ĐỂ MỘT KHÓ KHĂN NHỎ TRỞ THÀNH MỘT KHỦNG HOẢNG LỚN
Khi sống xa nhà, sẽ có những ngày mọi chuyện không diễn ra như kế hoạch.
Lỡ chuyến xe.
Quên giấy tờ.
Không hiểu một thông báo.
Mâu thuẫn với người ở cùng.
Gặp khó khăn trong lớp.
Có vấn đề trong công việc.
Hoặc đơn giản là không biết phải xử lý một việc hoàn toàn mới như thế nào.
Khi đó, hãy tập một quy trình đơn giản:
Bình tĩnh → Xác định vấn đề → Tìm thông tin → Xác định người có thể hỗ trợ → Lựa chọn cách xử lý → Rút kinh nghiệm.
Khả năng giải quyết vấn đề không phải thứ chúng ta có sẵn từ ngày đầu.
Nó được hình thành qua từng lần gặp khó khăn và tự mình xử lý.
Điều đáng sợ không phải là gặp vấn đề.
Điều đáng sợ hơn là hoảng loạn đến mức không còn nhìn thấy cách giải quyết.
7. KỸ NĂNG QUẢN LÝ CẢM XÚC KHI SỐNG XA GIA ĐÌNH
Có những ngày bạn sẽ rất hào hứng với cuộc sống mới.
Nhưng cũng có thể có những ngày bạn chỉ muốn trở về nhà.
Nhớ một bữa cơm.
Nhớ cha mẹ.
Nhớ bạn bè.
Nhớ những điều trước đây từng nghĩ là rất bình thường.
Đó là một phần có thể xuất hiện trong quá trình sống xa gia đình.
Điều cần học không phải là ép bản thân lúc nào cũng phải vui vẻ.
Mà là nhận ra cảm xúc của mình, duy trì những thói quen lành mạnh, giữ kết nối với gia đình và xây dựng những mối quan hệ mới.
Đừng để toàn bộ cuộc sống chỉ xoay quanh học và làm.
Một cuộc gọi về nhà.
Một bữa ăn cùng bạn bè.
Một buổi đi bộ.
Một sở thích cá nhân.
Hay đơn giản là một ngày được nghỉ ngơi đúng nghĩa.
Những điều nhỏ ấy có thể giúp cuộc sống xa nhà trở nên cân bằng hơn.
8. “POSITIV DENKEN” – HỌC CÁCH NHÌN VẤN ĐỀ THEO HƯỚNG TÍCH CỰC
Trong chương trình kỹ năng sống dành cho học viên KNP EDU, một trong những thông điệp được nhấn mạnh là:
“Positiv denken” – suy nghĩ tích cực.
Suy nghĩ tích cực không có nghĩa là tự nói với mình rằng mọi chuyện đều ổn trong khi thực tế đang có vấn đề.
Nó cũng không có nghĩa là phủ nhận khó khăn.
Tư duy tích cực có thể bắt đầu bằng cách thay đổi câu hỏi.
Thay vì:
“Tại sao chuyện này lại xảy ra với mình?”
Hãy thử:
“Trong tình huống này, mình có thể làm gì tiếp theo?”
Thay vì:
“Mình không làm được.”
Có thể đổi thành:
“Mình chưa làm được. Vậy mình đang thiếu điều gì?”
Một thay đổi nhỏ trong cách đặt câu hỏi có thể thay đổi cách chúng ta phản ứng trước vấn đề.
9. “ALLES GEHT VORBEI” – MỌI CHUYỆN RỒI SẼ QUA
Một thông điệp khác đáng nhớ là:
“Alles geht vorbei” – mọi chuyện rồi sẽ qua.
Một ngày tồi tệ rồi sẽ kết thúc.
Một bài kiểm tra chưa tốt không quyết định toàn bộ hành trình.
Một lần giao tiếp chưa trôi chảy không có nghĩa bạn sẽ mãi không nói được ngoại ngữ.
Những tuần đầu chưa thích nghi không đồng nghĩa bạn không thể thích nghi.
Khi đang ở giữa một khó khăn, chúng ta rất dễ cảm thấy nó sẽ kéo dài mãi.
Nhưng thời gian, trải nghiệm và những hành động nhỏ mỗi ngày có thể làm thay đổi rất nhiều thứ.
“Alles geht vorbei” không phải lời khuyên hãy ngồi yên chờ khó khăn biến mất.
Thông điệp đáng giá hơn nằm ở việc hiểu rằng: khó khăn có tính thời điểm, và chúng ta vẫn có thể tiếp tục hành động trong khi nó đang diễn ra.
10. ĐI XA KHÔNG CHỈ ĐỂ HỌC MỘT NGHỀ – MÀ CÒN ĐỂ HỌC CÁCH TRƯỞNG THÀNH
Đối với những bạn chuẩn bị Du học nghề Đức, việc học tiếng Đức, chuẩn bị hồ sơ, phỏng vấn và hoàn thiện những điều kiện cần thiết đều quan trọng.
Nhưng trước ngày lên đường, hãy thử tự hỏi:
Mình đã biết tự chăm sóc bản thân chưa?
Mình có biết quản lý tiền không?
Khi không hiểu, mình có dám hỏi không?
Khi gặp vấn đề, mình sẽ tìm cách giải quyết hay chờ người khác?
Mình phản ứng thế nào khi gặp một nền văn hóa khác với những gì mình quen thuộc?
Khi nhớ nhà và mệt mỏi, mình biết cách chăm sóc bản thân và tìm kiếm sự hỗ trợ không?
Những câu hỏi này không xuất hiện trong một kỳ thi ngoại ngữ.
Nhưng câu trả lời của chúng có thể ảnh hưởng rất nhiều đến hành trình sống xa nhà.
SỐNG XA NHÀ – HÀNH TRÌNH HỌC CÁCH TỰ CHỊU TRÁCH NHIỆM VỚI CUỘC SỐNG CỦA MÌNH
Sống xa nhà không chỉ là biết nấu ăn, giặt quần áo hay tự thức dậy mỗi sáng.
Đó còn là khả năng quản lý thời gian.
Quản lý tiền bạc.
Giao tiếp khi có rào cản ngôn ngữ.
Thích nghi với khác biệt văn hóa.
Giải quyết vấn đề.
Quản lý cảm xúc.
Biết khi nào cần tự mình cố gắng và khi nào cần tìm kiếm sự hỗ trợ.
Không ai trở nên hoàn toàn tự lập chỉ sau một ngày rời khỏi gia đình.
Những kỹ năng ấy được hình thành qua từng trải nghiệm, từng lần mắc lỗi và từng lần tự mình tìm cách bước tiếp.
Vì vậy, nếu bạn đang chuẩn bị cho một hành trình xa nhà, đừng chỉ hỏi:
“Mình cần mang theo những gì?”
Hãy hỏi thêm:
“Mình cần trở thành một người như thế nào để có thể thích nghi với cuộc sống phía trước?”
Bởi hành trang quan trọng nhất đôi khi không nằm trong chiếc vali.
Nó nằm ở cách bạn suy nghĩ, thích nghi và chủ động trước những điều sẽ gặp trên hành trình trưởng thành.
