Một con số từng thu hút nhiều sự chú ý khi nói về người Việt học tập tại Đức:
Khoảng 4.000 người Việt sang Đức học nghề trong năm 2023, tương đương 80% tổng số du học sinh Việt Nam sang Đức trong năm đó.
Thông tin được công bố vào năm 2024, dẫn chia sẻ của TS Steffen Kaupp – Viện phó Goethe-Institut tại Việt Nam.
Đáng chú ý, Điều dưỡng và Khách sạn là những lĩnh vực phổ biến, chiếm gần một nửa, tiếp đến là Kỹ thuật.
Con số 80% không nên được hiểu là tỷ lệ cố định của cộng đồng du học sinh Việt Nam tại Đức ở mọi thời điểm. Nhưng nó cho thấy một xu hướng đáng để quan tâm:
Đào tạo nghề tại Đức đang trở thành một trong những hướng đi được nhiều người trẻ Việt tìm hiểu.
Vậy điều gì đứng phía sau sự quan tâm này?
Chỉ vì “học nghề có lương”?
Hay còn những yếu tố khác liên quan đến cách đào tạo, nhu cầu nhân lực, cơ hội nghề nghiệp và định hướng của người trẻ?
80% – CON SỐ NÀY THỰC SỰ NÓI LÊN ĐIỀU GÌ?
Trước tiên cần hiểu đúng dữ liệu.
Theo thông tin được công bố vào tháng 5/2024, khoảng 4.000 người Việt sang Đức học nghề trong năm 2023. Con số này tương đương khoảng 80% số du học sinh Việt sang Đức trong năm đó.
Ở thời điểm thông tin được công bố, số sinh viên Việt Nam tại Đức được cho biết ở mức gần 7.400 người.
Như vậy, không nên diễn giải thành:
“80% tất cả người Việt đang học tại Đức đều học nghề.”
Cách hiểu chính xác hơn là dữ liệu phản ánh quy mô đáng chú ý của nhóm người Việt lựa chọn con đường đào tạo nghề tại Đức trong giai đoạn được thống kê.
Và chính điều đó đặt ra một câu hỏi thú vị:
Vì sao Ausbildung – đào tạo nghề – lại có sức hút như vậy?
1. HỌC NGHỀ TẠI ĐỨC GẮN VIỆC HỌC VỚI MÔI TRƯỜNG NGHỀ NGHIỆP
Một trong những điểm đáng chú ý của hệ thống đào tạo nghề Đức là mô hình đào tạo nghề kép.
Người học không chỉ ngồi trong lớp.
Trong mô hình này, quá trình đào tạo thường kết hợp giữa học kiến thức chuyên môn tại trường nghề và thực hành tại doanh nghiệp.
Điều này tạo ra sự khác biệt khá lớn so với suy nghĩ truyền thống rằng “đi học” và “đi làm” là hai giai đoạn hoàn toàn tách biệt.
Người học vừa tiếp cận kiến thức nghề nghiệp, vừa làm quen với môi trường thực tế.
Thời gian đào tạo tùy thuộc nghề, thường có thể kéo dài khoảng 2 đến 3,5 năm.
Sau quá trình đào tạo và kỳ thi cuối, người học có nền tảng chuyên môn để tiếp tục phát triển nghề nghiệp.
Đây là một trong những yếu tố khiến Du học nghề Đức trở thành lựa chọn đáng tìm hiểu đối với những bạn thích hướng học gắn nhiều với thực hành.
Mô hình đào tạo nghề tại Đức kết hợp giữa kiến thức chuyên môn và quá trình thực hành tại doanh nghiệp.
2. NGƯỜI HỌC CÓ THỂ NHẬN THÙ LAO TRONG QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO
Đây có lẽ là yếu tố được nhắc đến nhiều nhất khi người trẻ tìm hiểu Ausbildung.
Trong nhiều chương trình đào tạo nghề tại doanh nghiệp, học viên được nhận Ausbildungsvergütung – thù lao đào tạo.
Mức cụ thể không giống nhau cho tất cả mọi người.
Nó phụ thuộc vào ngành nghề, doanh nghiệp, năm đào tạo, khu vực và thỏa ước áp dụng.
Thông thường, mức thù lao cũng có thể thay đổi theo từng năm đào tạo.
Đây là điểm hấp dẫn, nhưng cũng là nơi người tìm hiểu dễ có nhận thức chưa đầy đủ.
Thù lao đào tạo không đồng nghĩa với việc toàn bộ khoản tiền nhận được đều có thể dành để tiết kiệm.
Người học vẫn cần tính đến nhà ở, ăn uống, đi lại, bảo hiểm và các khoản sinh hoạt khác tùy trường hợp.
Vì vậy, không nên lựa chọn Du học nghề Đức chỉ từ một quảng cáo:
“Đi học vẫn được nhận lương.”
Cần xem toàn bộ bài toán tài chính và điều kiện thực tế của chương trình.
3. ĐỨC ĐANG CẦN NGUỒN NHÂN LỰC CÓ CHUYÊN MÔN
Một yếu tố khác thúc đẩy sự quan tâm đến đào tạo nghề là nhu cầu nhân lực tại Đức.
Trong nhiều năm, thị trường lao động Đức đối diện với tình trạng thiếu lao động có kỹ năng ở một số nhóm nghề.
Điều này tạo ra nhu cầu đào tạo và thu hút thêm nhân lực.
Tuy nhiên, cũng cần hiểu rằng:
Đức thiếu lao động không có nghĩa tất cả ngành nghề đều thiếu người.
Nhu cầu thay đổi theo ngành, vùng và từng thời điểm.
Do đó, người tìm hiểu Du học nghề Đức không nên lựa chọn nghề chỉ vì nghe rằng “Đức đang thiếu nhân lực”.
Hãy tìm hiểu cụ thể:
Ngành nào đang cần người?
Doanh nghiệp nào đang tuyển?
Công việc thực tế là gì?
Yêu cầu tiếng Đức ra sao?
Mức thù lao đào tạo thế nào?
Điều kiện làm việc có phù hợp với mình không?
4. ĐIỀU DƯỠNG, KHÁCH SẠN VÀ KỸ THUẬT ĐƯỢC NGƯỜI VIỆT QUAN TÂM
Theo thông tin được công bố cùng số liệu năm 2023, Điều dưỡng và Khách sạn là những nhóm ngành phổ biến với người Việt học nghề tại Đức, chiếm gần một nửa; tiếp theo là Kỹ thuật.
Điều này khá dễ hiểu khi đây là những lĩnh vực gắn với nhu cầu nghề nghiệp thực tế.
Tuy nhiên, mỗi ngành lại có yêu cầu rất khác.
Điều dưỡng cần khả năng giao tiếp, tinh thần trách nhiệm, sự kiên nhẫn và khả năng thích nghi với đặc thù chăm sóc sức khỏe.
Nhà hàng – khách sạn yêu cầu giao tiếp thường xuyên, tác phong dịch vụ và khả năng làm việc trong môi trường năng động.
Kỹ thuật lại cần tư duy logic, khả năng thực hành, tính chính xác và kiến thức chuyên môn.
Vì vậy:
Ngành được nhiều người chọn chưa chắc là ngành bạn nên chọn.
Một lựa chọn tốt cần bắt đầu từ sự phù hợp giữa người học và nghề.
Điều dưỡng, nhà hàng – khách sạn và kỹ thuật là những lĩnh vực được người Việt quan tâm khi tìm hiểu đào tạo nghề tại Đức.
5. NHƯNG “NÚT THẮT” LỚN LẠI NẰM Ở TIẾNG ĐỨC
Có một điều rất đáng chú ý:
Một người có thể đáp ứng yêu cầu chứng chỉ nhưng vẫn gặp khó khăn khi bước vào môi trường giao tiếp thực tế tại Đức.
Đây không phải câu chuyện hiếm gặp.
Tiếng Đức trong giáo trình và tiếng Đức được sử dụng hằng ngày có thể tạo cho người mới sang cảm giác rất khác.
Người bản xứ có thể nói nhanh.
Sử dụng cách diễn đạt tự nhiên.
Có giọng vùng miền.
Dùng nhiều thuật ngữ nghề nghiệp.
Trong lớp nghề, giáo viên cũng không nhất thiết nói chậm như trong bài luyện nghe dành cho người mới học.
Vì vậy, mục tiêu học tiếng Đức trước khi sang Đức không nên chỉ là:
“Lấy được B1/B2.”
Quan trọng hơn là:
“Mình có thể sử dụng tiếng Đức như thế nào?”
6. CHỨNG CHỈ TIẾNG ĐỨC LÀ MỘT CỘT MỐC, KHÔNG PHẢI ĐÍCH ĐẾN
Đây là điều người chuẩn bị Du học nghề Đức nên hiểu càng sớm càng tốt.
Bạn có thể luyện thi.
Bạn có thể học cấu trúc bài.
Bạn có thể làm quen với dạng đề.
Nhưng khi sang Đức, cuộc sống không diễn ra theo một đề thi.
Đồng nghiệp có thể hỏi một câu bạn chưa từng học.
Khách hàng có thể nói rất nhanh.
Giáo viên có thể sử dụng thuật ngữ chuyên ngành.
Một cuộc gọi điện thoại có thể khiến người mới học cảm thấy khó hơn rất nhiều so với giao tiếp trực tiếp.
Vì vậy, bên cạnh luyện thi, người học nên tăng thời gian cho:
Nghe tiếng Đức thực tế.
Luyện phản xạ.
Giao tiếp.
Từ vựng nghề nghiệp.
Thực hành tình huống.
Luyện phỏng vấn.
Nếu có điều kiện, hãy tạo cơ hội giao tiếp với người Đức hoặc người sử dụng tiếng Đức thường xuyên.
Bên cạnh chứng chỉ, khả năng nghe – nói và phản xạ thực tế là hành trang quan trọng trước khi học tập, làm việc tại Đức.
7. DU HỌC NGHỀ ĐỨC KHÔNG PHẢI “CON ĐƯỜNG DỄ”
Con số 80% có thể khiến nhiều người nghĩ:
“Nhiều người chọn như vậy chắc con đường này khá dễ.”
Không hẳn.
Học nghề tại Đức vẫn đòi hỏi người học phải đối diện với nhiều thử thách.
Học một ngôn ngữ mới.
Sống xa gia đình.
Học lý thuyết bằng tiếng Đức.
Thực hành tại doanh nghiệp.
Thích nghi với văn hóa làm việc.
Quản lý tài chính.
Tự chăm sóc bản thân.
Xử lý các thủ tục trong cuộc sống.
Và duy trì kỷ luật trong một hành trình kéo dài nhiều năm.
Đối với một người 18–20 tuổi lần đầu sống xa gia đình hàng nghìn kilomet, những điều đó không hề nhỏ.
Vì vậy, Du học nghề Đức không nên được xem là “lối đi dễ hơn đại học”.
Đó đơn giản là một con đường đào tạo khác, phù hợp với một nhóm người học khác.
8. ĐI ĐỨC KHÔNG NÊN CHỈ BẮT ĐẦU TỪ CÂU HỎI “LƯƠNG BAO NHIÊU?”
Thu nhập là thông tin cần tìm hiểu.
Nhưng nếu đây là câu hỏi duy nhất, bạn có thể đang bỏ qua những yếu tố quan trọng hơn.
Hãy hỏi:
Một ngày làm việc của nghề này như thế nào?
Mình có phải làm ca không?
Công việc có nặng về thể lực không?
Mức độ giao tiếp tiếng Đức ra sao?
Mình có thực sự thích nghề này không?
Sau 3–5 năm, mình muốn phát triển theo hướng nào?
Một mức thu nhập hấp dẫn có thể khiến bạn quan tâm đến một nghề.
Nhưng sự phù hợp mới là yếu tố giúp bạn có khả năng gắn bó lâu hơn.
9. NGƯỜI TRẺ VIỆT CẦN CHUẨN BỊ GÌ NẾU MUỐN ĐI THEO CON ĐƯỜNG NÀY?
Nếu đang quan tâm đến Du học nghề Đức, bạn không cần phải quyết định chỉ sau vài ngày tìm hiểu.
Hãy bắt đầu từ những nền tảng quan trọng.
Tìm hiểu rõ Ausbildung là gì.
Khám phá các ngành nghề.
Đánh giá khả năng và sở thích của bản thân.
Bắt đầu học tiếng Đức.
Rèn giao tiếp thay vì chỉ luyện thi.
Tìm hiểu điều kiện hồ sơ.
Tìm hiểu doanh nghiệp và hợp đồng đào tạo.
Chuẩn bị tài chính.
Rèn kỹ năng tự lập.
Tìm hiểu văn hóa và cuộc sống tại Đức.
Quan trọng hơn hết:
Đừng chuẩn bị chỉ để đủ điều kiện đi Đức. Hãy chuẩn bị để có khả năng sống, học tập và làm việc tại Đức.
10. TỪ CON SỐ 80% ĐẾN CÂU HỎI QUAN TRỌNG HƠN: “BẠN CÓ PHÙ HỢP KHÔNG?”
Một xu hướng có thể cho chúng ta biết nhiều người đang lựa chọn điều gì.
Nhưng xu hướng không thể quyết định thay tương lai của một cá nhân.
4.000 người lựa chọn học nghề không có nghĩa người thứ 4.001 cũng nên lựa chọn giống họ.
Mỗi người có một khả năng ngoại ngữ khác nhau.
Một hoàn cảnh gia đình khác nhau.
Một sở thích nghề nghiệp khác nhau.
Một khả năng thích nghi khác nhau.
Và một mục tiêu tương lai khác nhau.
Do đó, khi nhìn thấy con số 80%, điều đáng quan tâm không nên chỉ là:
“Tại sao nhiều người đi như vậy?”
Mà nên là:
“Sau khi hiểu rõ chương trình, mình có thực sự phù hợp với con đường này không?”
KNP EDU – CHUẨN BỊ DU HỌC NGHỀ ĐỨC KHÔNG CHỈ LÀ CHUẨN BỊ MỘT BỘ HỒ SƠ
Tại KNP EDU, hành trình chuẩn bị cho chương trình tại Đức được nhìn từ nhiều yếu tố: tiếng Đức, khả năng giao tiếp, định hướng nghề nghiệp, luyện phỏng vấn và quá trình chuẩn bị hồ sơ.
Đặc biệt, ngoại ngữ cần được xem là một năng lực sử dụng lâu dài.
Bởi sau ngày xuất cảnh, học viên không còn học tiếng Đức chỉ để vượt qua một kỳ thi.
Các bạn sẽ cần tiếng Đức để nghe giảng.
Trao đổi với doanh nghiệp.
Giao tiếp với đồng nghiệp.
Đi mua sắm.
Làm thủ tục.
Tìm nhà.
Đi khám bệnh.
Và giải quyết rất nhiều tình huống trong cuộc sống.
Vì vậy, một lộ trình chuẩn bị tốt không chỉ hỏi:
“Bao giờ có thể sang Đức?”
Mà cần hỏi thêm:
“Khi sang Đức, mình đã sẵn sàng đến đâu?”
80% LÀ MỘT CON SỐ ĐÁNG CHÚ Ý – NHƯNG TƯƠNG LAI KHÔNG ĐƯỢC QUYẾT ĐỊNH BỞI SỐ ĐÔNG
Việc khoảng 4.000 người Việt sang Đức học nghề trong năm 2023 và chiếm tỷ trọng lớn trong nhóm du học sinh Việt sang Đức thời điểm đó cho thấy sức hút đáng kể của con đường đào tạo nghề.
Nhưng đằng sau con số ấy là hàng nghìn hành trình khác nhau.
Có người học Điều dưỡng.
Có người theo Khách sạn.
Có người chọn Kỹ thuật.
Mỗi người có một điểm xuất phát, khả năng ngoại ngữ và mục tiêu riêng.
Vì vậy, nếu đang đứng trước lựa chọn Du học nghề Đức, đừng quyết định chỉ vì “nhiều người đang đi”.
Hãy tìm hiểu đủ sâu để biết:
Mình sẽ học gì.
Mình sẽ làm gì.
Mình cần chuẩn bị gì.
Và con đường ấy có phù hợp với chính mình hay không.
Bởi một xu hướng có thể giúp bạn nhìn thấy một lựa chọn.
Nhưng lựa chọn tương lai vẫn cần bắt đầu từ sự hiểu biết, chuẩn bị và quyết định của chính bạn.
