Có được hợp đồng học nghề tại Đức đã là một bước tiến quan trọng. Nhưng giữ vững hợp đồng, hoàn thành chương trình đào tạo và thích nghi với môi trường làm việc mới lại là một thử thách hoàn toàn khác.
Nhiều bạn trẻ bắt đầu hành trình Du học nghề Đức với niềm háo hức về một môi trường học tập chuyên nghiệp, cơ hội phát triển nghề nghiệp và cuộc sống tự lập tại châu Âu.
Tuy nhiên, không phải hành trình nào cũng diễn ra thuận lợi.
Một số học viên gặp khó khăn trong thời gian thử việc, không theo kịp yêu cầu đào tạo hoặc phát sinh mâu thuẫn với doanh nghiệp. Trong những trường hợp nhất định, hợp đồng đào tạo nghề có thể bị chấm dứt trước thời hạn.
Vậy vì sao du học sinh nghề tại Đức bị cho thôi việc? Liệu nguyên nhân chỉ đến từ năng lực tiếng Đức, hay còn liên quan đến thái độ làm việc, khả năng thích nghi và những khác biệt văn hóa?
Cùng KNP EDU tìm hiểu các nguyên nhân thường gặp, quy định cần biết và cách chuẩn bị để hạn chế rủi ro.
1. HIỂU ĐÚNG VỀ VIỆC BỊ CHO THÔI VIỆC KHI DU HỌC NGHỀ ĐỨC
Trong hệ thống đào tạo nghề tại Đức, học viên tham gia chương trình Ausbildung thường ký hợp đồng đào tạo nghề (Ausbildungsvertrag) với doanh nghiệp.
Khác với một hợp đồng lao động thông thường, hợp đồng Ausbildung hướng đến mục tiêu đào tạo nghề nghiệp, kết hợp giữa học kiến thức và rèn luyện kỹ năng thực hành.
Việc chấm dứt hợp đồng được gọi là Kündigung.
Đối với nhiều chương trình đào tạo nghề thuộc Luật Đào tạo nghề Đức (BBiG), thời gian thử việc (Probezeit) kéo dài từ 1 đến 4 tháng.
Trong thời gian này, cả doanh nghiệp và học viên đều có thể chấm dứt hợp đồng mà không cần tuân thủ thời hạn báo trước.
Sau thời gian thử việc, doanh nghiệp không thể tùy ý chấm dứt hợp đồng mà thông thường phải có lý do quan trọng theo quy định pháp luật.
Một số ngành, đặc biệt là đào tạo điều dưỡng, có quy định chuyên ngành riêng.
Vì vậy, không nên hiểu rằng cứ bị doanh nghiệp đánh giá chưa tốt thì học viên sẽ tự động bị cho thôi việc.
2. KHẢ NĂNG TIẾNG ĐỨC CHƯA ĐÁP ỨNG YÊU CẦU THỰC TẾ
Một trong những khó khăn dễ gặp khi bắt đầu Ausbildung là khoảng cách giữa tiếng Đức trong lớp học và tiếng Đức tại doanh nghiệp.
Bạn có thể đã đạt trình độ B1 hoặc B2, nhưng vẫn gặp khó khăn khi nghe đồng nghiệp nói nhanh, hiểu thuật ngữ chuyên ngành hoặc tiếp nhận hướng dẫn công việc.
Ví dụ, trong ngành điều dưỡng, việc hiểu chính xác thông tin chăm sóc bệnh nhân rất quan trọng.
Trong ngành nhà hàng – khách sạn, học viên cần giao tiếp với khách hàng và phối hợp với đồng nghiệp.
Ở các ngành kỹ thuật, hiểu sai hướng dẫn có thể ảnh hưởng đến chất lượng công việc và an toàn lao động.
Nếu tình trạng giao tiếp khó khăn kéo dài mà không được cải thiện, quá trình đào tạo có thể bị ảnh hưởng.
Giải pháp: Học tiếng Đức theo tình huống nghề nghiệp, luyện nghe nhiều giọng nói khác nhau và chủ động hỏi lại khi chưa hiểu.
Đừng chỉ học để vượt qua kỳ thi. Hãy học để có thể giao tiếp và làm việc trong môi trường thực tế.
3. THƯỜNG XUYÊN ĐI MUỘN, NGHỈ HỌC HOẶC NGHỈ LÀM KHÔNG ĐÚNG QUY ĐỊNH
Tính đúng giờ và việc tuân thủ lịch trình có vai trò quan trọng trong môi trường đào tạo nghề Đức.
Việc thường xuyên đến muộn, tự ý nghỉ học tại trường nghề hoặc vắng mặt tại doanh nghiệp mà không thông báo có thể ảnh hưởng đến sự tin tưởng của người hướng dẫn.
Đặc biệt, tình trạng vắng mặt không có lý do chính đáng hoặc tái diễn sau khi được nhắc nhở có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.
Theo thông tin từ Cơ quan Lao động Liên bang Đức, nghỉ không phép là một trong những ví dụ về hành vi có thể trở thành căn cứ chấm dứt hợp đồng trong trường hợp đủ điều kiện pháp lý.
Giải pháp: Luôn theo dõi lịch học và lịch làm việc. Khi bị bệnh hoặc gặp sự cố, cần thông báo đúng quy trình, cung cấp giấy tờ theo yêu cầu và không tự ý nghỉ.
4. THÁI ĐỘ LÀM VIỆC THIẾU CHỦ ĐỘNG
Trong môi trường đào tạo nghề, doanh nghiệp không chỉ quan sát khả năng thực hiện công việc mà còn đánh giá tinh thần học hỏi và cách học viên phối hợp với tập thể.
Một học viên mới có thể chưa thành thạo mọi thao tác.
Điều đó là bình thường, bởi mục tiêu của Ausbildung chính là đào tạo người học từng bước trở thành lao động có chuyên môn.
Tuy nhiên, nếu học viên thường xuyên bỏ qua hướng dẫn, không ghi nhận góp ý hoặc thiếu trách nhiệm với nhiệm vụ được giao, quá trình đào tạo có thể gặp khó khăn.
Sự khác biệt giữa người mới chưa biết làm và người không sẵn sàng học hỏi là điều rất quan trọng.
Giải pháp: Chủ động ghi chép, đặt câu hỏi, xin phản hồi và thể hiện mong muốn cải thiện kỹ năng.
Không ai yêu cầu bạn phải giỏi ngay từ ngày đầu tiên. Nhưng thái độ nghiêm túc là nền tảng để phát triển.
5. KHÔNG TUÂN THỦ QUY ĐỊNH AN TOÀN VÀ NỘI QUY DOANH NGHIỆP
Mỗi ngành nghề đều có những quy định riêng.
Trong ngành thực phẩm, vệ sinh và an toàn thực phẩm là yêu cầu thiết yếu.
Trong ngành cơ khí, việc sử dụng thiết bị đúng quy trình giúp phòng tránh tai nạn.
Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, tuân thủ hướng dẫn chuyên môn và bảo mật thông tin có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Những hành vi vi phạm nghiêm trọng nội quy hoặc quy định an toàn có thể ảnh hưởng đến người khác, doanh nghiệp và chính học viên.
Tùy mức độ vi phạm và hoàn cảnh cụ thể, doanh nghiệp có thể áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp, bao gồm cả chấm dứt hợp đồng khi có đủ căn cứ.
Giải pháp: Đọc kỹ nội quy, tham gia đầy đủ các buổi hướng dẫn và tuyệt đối không thực hiện những thao tác chưa được đào tạo hoặc cho phép.
6. CHỌN NGÀNH NGHỀ KHÔNG PHÙ HỢP VỚI BẢN THÂN
Không ít bạn lựa chọn ngành nghề dựa trên mức trợ cấp đào tạo, địa điểm làm việc hoặc lời giới thiệu từ người quen.
Tuy nhiên, mỗi nghề đều có đặc thù riêng về sức khỏe, kỹ năng, thời gian làm việc và áp lực công việc.
Một người yêu thích nấu ăn chưa chắc đã phù hợp ngay với nhịp độ của bếp nhà hàng.
Một người muốn học điều dưỡng cần chuẩn bị tâm lý cho môi trường chăm sóc người bệnh và những yêu cầu nghề nghiệp cụ thể.
Khi ngành nghề không phù hợp, học viên có thể mất động lực, gặp khó khăn trong học tập hoặc chủ động muốn chấm dứt chương trình.
Điều này không có nghĩa mọi trường hợp chọn sai ngành đều dẫn đến bị sa thải.
Nhưng lựa chọn nghề thiếu tìm hiểu có thể làm tăng nguy cơ gián đoạn hành trình học tập.
Giải pháp: Tìm hiểu kỹ công việc thực tế, yêu cầu tiếng Đức, điều kiện làm việc và cơ hội phát triển trước khi ký hợp đồng.
7. KHÓ THÍCH NGHI VỚI VĂN HÓA LÀM VIỆC TẠI ĐỨC
Sốc văn hóa không chỉ xuất hiện trong sinh hoạt mà còn thể hiện rõ tại nơi làm việc.
Người học có thể chưa quen với cách góp ý trực tiếp, yêu cầu tuân thủ quy trình hoặc sự phân định giữa công việc và đời sống riêng tư.
Đôi khi, một lời nhận xét thẳng thắn bị hiểu thành sự thiếu thân thiện.
Ngược lại, việc học viên ngại hỏi hoặc im lặng khi chưa hiểu có thể khiến người hướng dẫn nghĩ rằng nhiệm vụ đã được nắm rõ.
Những hiểu lầm kéo dài có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ trong doanh nghiệp.
Giải pháp: Tìm hiểu văn hóa giao tiếp Đức, học cách tiếp nhận phản hồi và trao đổi rõ ràng khi gặp khó khăn.
Hòa nhập không có nghĩa là từ bỏ bản sắc cá nhân. Đó là quá trình học cách hợp tác hiệu quả trong một môi trường mới.
8. KHÓ KHĂN TỪ PHÍA DOANH NGHIỆP HOẶC MÔI TRƯỜNG ĐÀO TẠO
Không phải mọi trường hợp chấm dứt hợp đồng đều xuất phát từ lỗi của học viên.
Một số bạn có thể gặp khó khăn vì môi trường đào tạo không phù hợp, thiếu sự hướng dẫn cần thiết, mâu thuẫn kéo dài hoặc những vấn đề phát sinh tại doanh nghiệp.
Trong một số tình huống, học viên có thể bị đối xử không công bằng hoặc không được tạo điều kiện học tập đúng với nội dung đào tạo.
Đây là lý do người học cần hiểu cả quyền lợi và nghĩa vụ của mình.
Nếu gặp vấn đề, học viên có thể tìm kiếm sự hỗ trợ từ trường nghề, cơ quan phụ trách đào tạo nghề, tổ chức đại diện người lao động hoặc cơ quan tư vấn có thẩm quyền.
Không nên vội kết luận rằng bản thân sai chỉ vì doanh nghiệp muốn chấm dứt hợp đồng.
9. BỊ CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG AUSBILDUNG CÓ PHẢI VỀ VIỆT NAM NGAY KHÔNG?
Đây là một trong những câu hỏi khiến nhiều học viên và phụ huynh lo lắng nhất.
Câu trả lời là: Không phải mọi trường hợp bị chấm dứt hợp đồng Ausbildung đều đồng nghĩa với việc phải rời Đức ngay lập tức.
Tuy nhiên, việc chấm dứt chương trình đào tạo có thể ảnh hưởng đến điều kiện của giấy phép cư trú.
Học viên cần nhanh chóng kiểm tra tình trạng cư trú với Sở Ngoại kiều (Ausländerbehörde) và tìm hiểu khả năng tiếp tục đào tạo tại một doanh nghiệp khác.
Việc được phép tìm vị trí đào tạo mới trong bao lâu phụ thuộc vào quy định pháp luật và hoàn cảnh cụ thể, bao gồm lý do chấm dứt hợp đồng.
Không nên tự cho rằng mình chắc chắn có một khoảng thời gian cố định để ở lại Đức.
Đặc biệt, không nên bỏ qua các thông báo chính thức từ cơ quan quản lý cư trú.
10. CẦN LÀM GÌ KHI NHẬN ĐƯỢC GIẤY KÜNDIGUNG?
Nếu nhận được thông báo chấm dứt hợp đồng đào tạo nghề, học viên nên bình tĩnh và xử lý theo từng bước.
Bước 1: Kiểm tra văn bản chấm dứt hợp đồng. Xác định ngày nhận, thời điểm có hiệu lực, lý do chấm dứt và mình còn trong thời gian thử việc hay không.
Bước 2: Không vội ký các thỏa thuận chưa hiểu rõ. Đặc biệt cần phân biệt việc doanh nghiệp đơn phương chấm dứt hợp đồng với thỏa thuận chấm dứt hợp đồng (Aufhebungsvertrag).
Bước 3: Liên hệ đơn vị có chuyên môn. Học viên có thể tìm đến IHK, HWK, trường nghề, công đoàn hoặc cơ quan tư vấn pháp lý phù hợp. Với ngành điều dưỡng, cần liên hệ cơ quan hoặc đơn vị phụ trách đào tạo tương ứng.
Bước 4: Kiểm tra tình trạng cư trú. Chủ động thông báo và làm việc với Sở Ngoại kiều theo nghĩa vụ áp dụng cho trường hợp của mình.
Bước 5: Tìm phương án tiếp tục đào tạo. Nếu đủ điều kiện, học viên có thể tìm doanh nghiệp mới hoặc được tư vấn về hướng đào tạo phù hợp khác.
Việc xử lý sớm rất quan trọng vì tranh chấp hợp đồng và các thủ tục cư trú có thể chịu những thời hạn pháp lý khác nhau.
11. LÀM SAO ĐỂ HẠN CHẾ NGUY CƠ BỊ CHO THÔI VIỆC KHI DU HỌC NGHỀ ĐỨC?
Sự chuẩn bị nên bắt đầu từ trước khi học viên đặt chân đến Đức.
Trước hết, cần xây dựng nền tảng tiếng Đức đủ vững, đặc biệt là khả năng nghe hiểu và giao tiếp trong công việc.
Tiếp theo, người học nên tìm hiểu đặc thù ngành nghề, yêu cầu của doanh nghiệp và những nguyên tắc cơ bản trong môi trường đào tạo nghề.
Các kỹ năng như đúng giờ, quản lý thời gian, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề và tiếp nhận phản hồi cũng cần được rèn luyện.
Khi đã sang Đức, học viên nên duy trì việc học tiếng Đức, chủ động trao đổi với người hướng dẫn và tìm kiếm hỗ trợ ngay khi xuất hiện khó khăn.
Một vấn đề nhỏ được giải quyết kịp thời có thể giúp tránh những mâu thuẫn lớn về sau.
12. KNP EDU – CHUẨN BỊ HÀNH TRANG TRƯỚC KHI BẮT ĐẦU AUSBILDUNG
Tại Công ty TNHH Du học và Cung ứng Nhân lực Quốc tế Kim Nguyên Phú (KNP EDU), việc chuẩn bị cho hành trình Du học nghề Đức không chỉ dừng lại ở mục tiêu đạt chứng chỉ ngoại ngữ.
Thông qua hoạt động đào tạo tiếng Đức, thực hành giao tiếp và định hướng du học nghề, KNP EDU chú trọng giúp học viên xây dựng khả năng sử dụng ngôn ngữ trong các tình huống thực tế.
Những buổi giao lưu và hoạt động câu lạc bộ tiếng Đức cũng tạo điều kiện để người học rèn luyện phản xạ, tăng sự tự tin và làm quen với những khác biệt trong giao tiếp.
Bên cạnh đó, việc tìm hiểu về văn hóa làm việc, thái độ nghề nghiệp và kỹ năng sống là những nội dung quan trọng mà người chuẩn bị sang Đức nên chủ động trang bị.
Bởi hành trình Du học nghề Đức không chỉ là câu chuyện được doanh nghiệp tiếp nhận.
Điều quan trọng hơn là học viên có đủ sự chuẩn bị để thích nghi, học hỏi và từng bước hoàn thành chương trình đào tạo.
ĐỪNG CHỈ CHUẨN BỊ ĐỂ SANG ĐỨC – HÃY CHUẨN BỊ ĐỂ THEO ĐUỔI HÀNH TRÌNH ĐẾN CÙNG
Bị chấm dứt hợp đồng Ausbildung là một rủi ro có thể xảy ra, nhưng không phải mọi trường hợp đều xuất phát từ cùng một nguyên nhân.
Khó khăn về tiếng Đức, việc tuân thủ nội quy, thái độ học tập, lựa chọn ngành nghề và môi trường đào tạo đều có thể ảnh hưởng đến quá trình học nghề.
Quan trọng hơn, học viên cần hiểu rằng quyền lợi của mình được pháp luật Đức bảo vệ và việc chấm dứt hợp đồng phải được xem xét theo những quy định cụ thể.
Vì vậy, trước khi bắt đầu hành trình, hãy chuẩn bị không chỉ ngoại ngữ và hồ sơ mà còn cả kỹ năng sống, tinh thần trách nhiệm và khả năng thích nghi.
Có được hợp đồng Ausbildung là bước khởi đầu. Giữ vững tinh thần học hỏi để hoàn thành chương trình mới là hành trình cần sự kiên trì.
KNP EDU – Khởi đầu từ Việt Nam, vươn ra thế giới.
